Σήμερα γιορτάζει ο Άγιος που ήταν ένας από τους μαθητές του Χριστού και σταυρώθηκε ανάποδα

Άγιος Φίλιππος ο Απόστολος: Η ζωή, τα θαύματα και το μαρτυρικό τέλος του – Πώς πέθανε σύμφωνα με την παράδοση

Στις 14 Νοεμβρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Φιλίππου, ενός από τους δώδεκα Αποστόλους του Ιησού Χριστού. Ποιος ήταν, γιατί ξεχώρισε ανάμεσα στους μαθητές του Χριστού και τι γνωρίζουμε για τον θάνατό του;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κώστας Καραφώτης – Κάτια Μάνου: Ταξίδεψαν για πρώτη φορά με την 9 μηνών κόρη τους στη Νέα Υόρκη

Ποιος ήταν ο Άγιος Φίλιππος

Ο Άγιος Φίλιππος καταγόταν από τη Βηθσαϊδά της Γαλιλαίας, την ίδια πόλη από την οποία προέρχονταν ο Ανδρέας και ο Πέτρος. Ήταν ένας από τους πρώτους ανθρώπους που ακολούθησαν τον Ιησού Χριστό και στη συνέχεια έγινε ένας από τους δώδεκα Αποστόλους Του.

Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Ιωάννη, ο ίδιος ο Χριστός τον κάλεσε να Τον ακολουθήσει, λέγοντάς του «Ακολούθει μοι». Ο Φίλιππος ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα και σύντομα θέλησε να μοιραστεί την εμπειρία του με άλλους.

Ήταν εκείνος που συνάντησε τον Ναθαναήλ και του μίλησε για τον Ιησού, λέγοντάς του ότι είχαν βρει Εκείνον για τον οποίο είχαν γράψει ο Μωυσής και οι προφήτες. Όταν ο Ναθαναήλ εξέφρασε αμφιβολίες, ο Φίλιππος του απάντησε με δύο απλές λέξεις: «Έρχου και ίδε», δηλαδή «Έλα και δες». Η φράση αυτή έμεινε γνωστή ως παράδειγμα της πίστης και της επιθυμίας του να οδηγήσει και άλλους κοντά στον Χριστό.

Η παρουσία του στα θαύματα του Χριστού

Ο Άγιος Φίλιππος αναφέρεται σε σημαντικά γεγονότα της Καινής Διαθήκης. Πριν από το θαύμα του πολλαπλασιασμού των άρτων, ο Ιησούς τον ρώτησε από πού θα μπορούσαν να αγοράσουν ψωμί για να χορτάσει το μεγάλο πλήθος που Τον ακολουθούσε.

Ο Φίλιππος απάντησε ότι ακόμη και ένα μεγάλο χρηματικό ποσό δεν θα ήταν αρκετό για να τραφούν όλοι. Η συζήτηση αυτή προηγήθηκε του θαύματος με τους πέντε άρτους και τα δύο ψάρια. Μία ακόμη σημαντική στιγμή καταγράφεται στον Μυστικό Δείπνο. Ο Φίλιππος ζήτησε από τον Ιησού να τους δείξει τον Πατέρα. Τότε ο Χριστός απάντησε ότι όποιος έχει δει Εκείνον έχει δει και τον Πατέρα, προσφέροντας μία από τις σημαντικότερες διδασκαλίες του Ευαγγελίου του Ιωάννη.

Το κήρυγμά του μετά την Ανάσταση

Μετά την Ανάσταση και την Ανάληψη του Χριστού, ο Φίλιππος συνέχισε το αποστολικό έργο. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ταξίδεψε σε διάφορες περιοχές για να διαδώσει τον Χριστιανισμό.

Οι μεταγενέστερες διηγήσεις αναφέρουν τη δράση του σε περιοχές της Μικράς Ασίας και ιδιαίτερα στη Φρυγία. Η παράδοση τού αποδίδει επίσης θαυμαστά γεγονότα και μεταστροφές ανθρώπων στη χριστιανική πίστη.

Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι πολλές από αυτές τις ιστορίες προέρχονται από μεταγενέστερα θρησκευτικά κείμενα και δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν ιστορικά.

Δείτε το βίντεο:

Πώς πέθανε ο Άγιος Φίλιππος

Σύμφωνα με τη γνωστότερη εκκλησιαστική παράδοση, ο Άγιος Φίλιππος βρήκε μαρτυρικό θάνατο στην Ιεράπολη της Φρυγίας, περιοχή που βρίσκεται στη σημερινή Τουρκία. Η παράδοση αναφέρει ότι το κήρυγμά του προκάλεσε την αντίδραση των τοπικών θρησκευτικών αρχών, οι οποίες στράφηκαν εναντίον του.

Στα απόκρυφα «Πράξεις Φιλίππου», ένα κείμενο που διαμορφώθηκε αρκετούς αιώνες μετά την εποχή του Αποστόλου, περιγράφεται η σύλληψη και η καταδίκη του. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, κηρύττοντας το Ευαγγέλιο στη Μικρά Ασία μαζί με τον Απόστολο Βαρθολομαίο και την αδελφή του Μαριάμνη, προκάλεσε την οργή των ειδωλολατρών αρχόντων της πόλης, οι οποίοι διέταξαν τη θανάτωσή του. Ο Φίλιππος σταυρώθηκε ή κρεμάστηκε ανάποδα (με το κεφάλι προς τα κάτω) από έναν στύλο ή ένα δέντρο, δεμένος από τους αστραγάλους και τα γόνατα.

Κατά τη διάρκεια του μαρτυρίου του, ένας ισχυρός σεισμός συγκλόνισε την πόλη. Οι κάτοικοι τρομοκρατήθηκαν, θεώρησαν το γεγονός θεϊκή τιμωρία και έσπευσαν να κατεβάσουν τους αποστόλους.

Ο τάφος του στην Ιεράπολη

Η Ιεράπολη υπήρξε σημαντικός τόπος προσκυνήματος για τους χριστιανούς. Στην περιοχή δημιουργήθηκε μεγάλο συγκρότημα αφιερωμένο στη μνήμη του Αγίου Φιλίππου. Το 2011, αρχαιολόγοι ανακοίνωσαν την ανακάλυψη αρχαίου τάφου κοντά στον χώρο του προσκυνήματος, τον οποίο συνέδεσαν με την παράδοση για τον Απόστολο. Η ανακάλυψη ενίσχυσε το ιστορικό ενδιαφέρον για την παρουσία του Φιλίππου στην περιοχή, χωρίς όμως να αποδεικνύει τον τρόπο του θανάτου του.

Πότε γιορτάζει και γιατί τιμάται

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Φιλίππου κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου. Ο Απόστολος τιμάται για την πίστη του, τη συμμετοχή του στο έργο του Χριστού και τη διάδοση του Ευαγγελίου. Για τους πιστούς αποτελεί παράδειγμα αφοσίωσης, ταπεινότητας και προσφοράς. Η σημαντικότερη παρακαταθήκη του βρίσκεται στα λόγια με τα οποία κάλεσε τον Ναθαναήλ να γνωρίσει τον Χριστό: «Έρχου και ίδε».

Μια απλή φράση που, σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα, εξακολουθεί να συνδέεται με το όνομα και την αποστολή του. Τι έδειξε η ιστορική έρευνα: Η περιγραφή της ανάποδης σταύρωσης προέρχεται από τις μεταγενέστερες Πράξεις Φιλίππου. Οι αρχαιότερες πηγές δεν επιβεβαιώνουν με βεβαιότητα τον τρόπο θανάτου του, ενώ υπάρχει και ιστορική σύγχυση μεταξύ του Αποστόλου Φιλίππου και του Φιλίππου του Ευαγγελιστή.

Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ο Θαυματουργός

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ήταν δεινός θεολόγος και διαπρεπέστατος ρήτορας και φιλόσοφος. Δεν γνωρίζουμε το χρόνο και τον τόπο της γέννησής του. (Ο Σ. Ευστρατιάδης όμως, στο αγιολόγιο του, αναφέρει ότι ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε το 1296 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη, από τον Κωνσταντίνο τον Συγκλητικό και την ευσεβέστατη Καλλονή). Ξέρουμε όμως, ότι κατά το πρώτο μισό του 14ου αιώνα μ.Χ. ήταν στην αυτοκρατορική αυλή της Κωνσταντινούπολης, απ’ όπου και αποσύρθηκε στο Άγιο Όρος χάρη ησυχότερης ζωής, και αφιερώθηκε στην ηθική του τελειοποίηση και σε διάφορες μελέτες.

Το 1335 μ.Χ. με τους δύο αποδεικτικούς λόγους του «Περί εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος», ήλθε σε σύγκρουση με τον Βαρλαάμ τον Καλαβρό, ο οποίος δίδασκε πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει το Θεό, κι ακόμα περισσότερο δεν μπορεί να ενωθεί μαζί Του. Κατά τα λεγόμενα του Βαρλαάμ, ο Θεός είναι «κλειστός στον εαυτό του» και δεν μπορεί να ενωθεί με τους ανθρώπους. Επομένως, οι «ησυχαστές», οι μοναχοί δηλαδή εκείνοι που έλεγαν ότι μπορεί ο άνθρωπος, αν έχει καθαρή καρδιά και αν συγκεντρωθεί στην «καρδιακή προσευχή» (το «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησόν με»), να ενωθεί με το Θεό και να φωτισθεί και να δει το Άκτιστο φως, ασχέτως της μόρφωσής του, δεν ήταν Ορθόδοξοι αλλά «μεσσαλιανιστές» και «ομφαλόψυχοι». Μετά από αυτές τις τοποθετήσεις του Βαρλαάμ, ο Παλαμάς εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη από όπου και άρχισε τον αγώνα «υπέρ των Ιερώς ησυχαζόντων», δηλ. αυτών που ασκούσαν τον ησυχασμό, συγγράφοντας μάλιστα και τους ομώνυμους λόγους του. Το ζητούμενο της πάλης αυτής ήταν κυρίως το μεθεκτικόν ή αμέθεκτον της θείας ουσίας. Ο Γρηγόριος, οπλισμένος με μεγάλη πολυμάθεια και ισχυρή κριτική για θέματα αγίων Γραφών, διέκρινε μεταξύ θείας ουσίας αμεθέκτου και θείας ενεργείας μεθεκτής. Και αυτό το στήριξε σύμφωνα με το πνεύμα των Πατέρων και η Εκκλησία επικύρωσε την ερμηνεία του με τέσσερις Συνόδους. Στην τελευταία, που έγινε στην Κωνσταντινούπολη το 1351 μ.Χ., ήταν και ο ίδιος ο Παλαμάς. Αλλά ο Γρηγόριος έγραψε πολλά και διάφορα θεολογικά έργα, περίπου 60.

Αργότερα ο Πατριάρχης Ισίδωρος, τον εξέλεξε αρχικά επίσκοπο Θεσσαλονίκης. Λόγω όμως των τότε ζητημάτων, αποχώρησε πρόσκαιρα στη Λήμνο. Αλλά κατόπιν ανέλαβε τα καθήκοντα του. Πέθανε το 1360 μ.Χ. και τιμήθηκε αμέσως σαν Άγιος. Ο Πατριάρχης Φιλόθεος, έγραψε το 1376 μ.Χ. εγκωμιαστικό λόγο στο Γρηγόριο Παλαμά, μαζί και ακολουθία και όρισε την εκκλησιαστική μνήμη του στη Β’ Κυριακή της Μ. Τεσσαρακοστής.

Το τίμιο σώμα του, μετά από την εκταφή, υπήρξε άφθαρτο, δηλαδή δέν σάπισε, αλλά ευωδίαζε και θαυματουργούσε. Στούς λατίνους όμως, τους υποτελείς του Πάπα, ήταν χονδρό αγκάθι η ενθύμιση του Αγίου και μάλιστα ολόσωμου. Γι αυτό πολλες φορές τον συκοφαντούσαν λέγοντας, πως για τα αμαρτήματά του έμεινε «άλυωτος», δέν δέχθηκε από απέχθεια η γη να τον διαλύσει «στα εξ ων συνετέθη»! Τον 19ο αιώνα μ.Χ. ο ναός του Αγίου καταστράφηκε από φωτιά και το τίμιο σκήνωμά του κάηκε αφήνοντας μόνον τα οστά ανέπαφα!

Τόσο γινάτι κράτησαν οι καθολικοί που όταν τυπώνονταν οι εκκλησιαστικές μας ακολουθίες στην Βενετία – κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας – ο Δόγης έδινε την άδειά του για την έκδοση, μόνον εφόσον δέν υπήρχε σχετική αναφορά στον Αγιο. Έτσι για αρκετά χρόνια που κυκλοφορούσαν τα έντυπα από την Βενετία, η γιορτή του είχε σχεδόν ξεχαστεί. Περί τα μέσα και τέλη του 20ου αιώνα, επανήλθε η μνήμη των ενδόξων αγώνων του και έλαβε την πρέπουσα θέση στον χώρο των Ορθόδοξων ναών.