Ούτε οι μετεωρολόγοι το περίμεναν: Έρχεται πολική δίνη στην Ελλάδα

Ένα ασυνήθιστο σενάριο για την εξέλιξη της πολικής δίνης εξετάζει το ευρωπαϊκό προγνωστικό μοντέλο ECMWF, καθώς οι άνεμοι γύρω από την Αρκτική ενδέχεται να εξασθενήσουν και να αντιστραφούν στις αρχές Νοεμβρίου. Εάν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη, θα μπορούσε να σημειωθεί ισχυρή αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία που να προεξοφλούν ψυχρή εισβολή ή χιονοπτώσεις στην Ελλάδα.

Το ενδιαφέρον των μετεωρολόγων στρέφεται στην εξέλιξη της πολικής δίνης, καθώς τα τελευταία δεδομένα του ευρωπαϊκού προγνωστικού μοντέλου ECMWF αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας σημαντικής διαταραχής στην ατμόσφαιρα στις αρχές Νοεμβρίου.

Ειδικότερα, οι δυτικοί άνεμοι που περιβάλλουν την Αρκτική ενδέχεται να εξασθενήσουν τόσο, ώστε να αντιστραφούν. Εάν το σενάριο επαληθευτεί, θα μπορούσε να εκδηλωθεί ένα φαινόμενο γνωστό ως ισχυρή αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση (SSW).

Η πιθανότητα αυτή παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς αφορά μια περίοδο κατά την οποία η πολική δίνη συνήθως βρίσκεται ακόμη στη φάση ενίσχυσης και οργάνωσής της.

Τι δείχνουν τα μοντέλα για την πολική δίνη

Οι τελευταίοι χάρτες του ECMWF υποδεικνύουν ότι η πολική δίνη ενδέχεται να επιμηκυνθεί και να αποκτήσει δύο διακριτούς πυρήνες, παρουσιάζοντας εικόνα σχεδόν διπλού σχηματισμού.

Αντίθετα, το αμερικανικό προγνωστικό μοντέλο GFS εμφανίζει μεγαλύτερες διακυμάνσεις από πρόγνωση σε πρόγνωση και φαίνεται να δίνει μεγαλύτερο βάρος σε ένα σενάριο καναδικού τύπου θέρμανσης, το οποίο συνδέεται με παραμόρφωση της πολικής δίνης πάνω από τη Βόρεια Αμερική.

Τα διαθέσιμα στοιχεία, επομένως, δείχνουν ότι υπάρχει πιθανότητα σημαντικής ατμοσφαιρικής διαταραχής, χωρίς όμως να έχει διαμορφωθεί ακόμη κοινή εικόνα ανάμεσα στα προγνωστικά μοντέλα.

Πότε μια στρατοσφαιρική θέρμανση θεωρείται ισχυρή

Η πολική δίνη είναι ένα εκτεταμένο σύστημα δυτικών ανέμων που αναπτύσσεται στη στρατόσφαιρα πάνω από την Αρκτική. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα συμβάλλει στη συγκράτηση των ψυχρών αέριων μαζών σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη.

Ωστόσο, τα ατμοσφαιρικά κύματα που δημιουργούνται στα χαμηλότερα στρώματα μπορούν να μεταφέρουν ενέργεια προς τη στρατόσφαιρα, επηρεάζοντας την κυκλοφορία των ανέμων. Σε περίπτωση ισχυρής διαταραχής, η πολική δίνη μπορεί να παραμορφωθεί, να μετατοπιστεί ή ακόμη και να διασπαστεί, ενώ η θερμοκρασία πάνω από τους πόλους αυξάνεται απότομα.

Για να χαρακτηριστεί, όμως, ένα επεισόδιο ως ισχυρή αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση, πρέπει να πληρούται συγκεκριμένο επιστημονικό κριτήριο: ο μέσος δυτικός άνεμος στις 60 μοίρες βόρειου γεωγραφικού πλάτους, στο επίπεδο των 10 hPa, να αντιστραφεί και να γίνει ανατολικός.

Επομένως, το γεγονός ότι ένας προγνωστικός χάρτης δείχνει πιθανή αντιστροφή των ανέμων δεν σημαίνει ότι το φαινόμενο έχει ήδη επιβεβαιωθεί. Χρειάζεται να παρατηρηθεί και να επαληθευτεί η συγκεκριμένη μεταβολή.

Παράλληλα, οι επιστήμονες εξετάζουν πολλαπλές προσομοιώσεις και όχι μόνο μία μεμονωμένη πρόγνωση, ώστε να διαπιστώσουν εάν το συγκεκριμένο σενάριο υποστηρίζεται από τα περισσότερα προγνωστικά δεδομένα ή αποτελεί μια αβέβαιη πιθανότητα.

Γιατί ξεχωρίζει το ενδεχόμενο των αρχών Νοεμβρίου

Το στοιχείο που προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ο πιθανός χρόνος εκδήλωσης της διαταραχής.

Τα ιστορικά δεδομένα της αμερικανικής NOAA καταγράφουν ισχυρές στρατοσφαιρικές θερμάνσεις τον Νοέμβριο του 1958 και του 1968. Σύμφωνα με τη σειρά δεδομένων ERA5, τα συγκεκριμένα περιστατικά σημειώθηκαν στις 30 και στις 28 Νοεμβρίου αντίστοιχα.

Μια ενδεχόμενη αντιστροφή των ανέμων στις αρχές Νοεμβρίου θα ήταν, συνεπώς, ιδιαίτερα πρώιμη σε σύγκριση με αυτά τα ιστορικά περιστατικά. Αυτό, ωστόσο, δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί το σενάριο πρωτοφανές, καθώς απαιτείται επιβεβαίωση της πρόγνωσης και προσεκτική αξιολόγηση των διαθέσιμων δεδομένων.

Ενδεικτικά, προγνωστική εκτέλεση του ευρωπαϊκού μοντέλου στις 23 Οκτωβρίου έδειχνε πιθανότητα εμφάνισης ανατολικών ανέμων γύρω στις 6 Νοεμβρίου. Αντίθετα, η τελευταία πρόγνωση του αμερικανικού συστήματος GEFS δεν έδινε πιθανότητα στρατοσφαιρικής θέρμανσης.

Η απόκλιση αυτή υπογραμμίζει ότι το σενάριο παραμένει υπό διερεύνηση. Οι επόμενες ανανεώσεις των μοντέλων θα δείξουν εάν η συγκεκριμένη τάση διατηρηθεί και εάν υπάρξει μεγαλύτερη συμφωνία μεταξύ των προγνωστικών συστημάτων.

Τι σημαίνει η καναδικού τύπου θέρμανση

Ο όρος «καναδικού τύπου θέρμανση» περιγράφει ένα συγκεκριμένο μοτίβο στρατοσφαιρικής θέρμανσης, το οποίο συνδέεται συχνά με παραμόρφωση ή μετατόπιση της πολικής δίνης.

Η ταξινόμηση αυτών των θερμάνσεων δεν είναι απολύτως ενιαία στην επιστημονική βιβλιογραφία. Σε κάθε περίπτωση, η εμφάνιση μιας τέτοιας διάταξης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει εκδηλωθεί ισχυρή αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση.

Για την αξιολόγηση του φαινομένου εξετάζονται συνολικά το σχήμα της πολικής δίνης, το ύψος στο οποίο εμφανίζεται η διαταραχή, η κατεύθυνση των ανέμων και η διάρκεια της μεταβολής.

Πώς μπορεί να επηρεαστεί ο καιρός στην Ελλάδα

Εφόσον επιβεβαιωθεί μια σημαντική διαταραχή της πολικής δίνης, θα μπορούσε να μεταβληθεί η ατμοσφαιρική κυκλοφορία στο βόρειο ημισφαίριο. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία έχει ο αεροχείμαρρος, δηλαδή η ζώνη ισχυρών ανέμων που επικρατεί σε μεγάλα ύψη και επηρεάζει την πορεία των καιρικών συστημάτων.

Εάν η διαταραχή επεκταθεί σταδιακά προς τα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας, θα μπορούσε να ευνοήσει την κάθοδο ψυχρών αέριων μαζών προς την Ευρώπη. Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη δεν είναι αυτόματη ούτε επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλες τις περιοχές.

Για την Ελλάδα, σημαντικό ρόλο θα παίξουν η θέση των βαρομετρικών συστημάτων και η κατεύθυνση από την οποία θα κινηθούν οι ψυχρές αέριες μάζες. Εάν διαμορφωθούν οι κατάλληλες συνθήκες, θα μπορούσε να αυξηθεί η πιθανότητα ψυχρής εισβολής, με αισθητή πτώση της θερμοκρασίας και χιονοπτώσεις στα ορεινά. Υπό ευνοϊκότερες προϋποθέσεις, δεν αποκλείεται να σημειωθούν χιονοπτώσεις και σε χαμηλότερα υψόμετρα.

Υπάρχει, ωστόσο, και το ενδεχόμενο η ατμοσφαιρική κυκλοφορία να εξελιχθεί διαφορετικά, με τη χώρα να επηρεάζεται κυρίως από βροχές και ανέμους, χωρίς σημαντική ψυχρή εισβολή.

Επιπλέον, ακόμη και αν επιβεβαιωθεί ισχυρή αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση, οι επιπτώσεις στον καιρό που επικρατεί στην επιφάνεια δεν είναι άμεσες. Μπορεί να περάσουν ημέρες ή ακόμη και αρκετές εβδομάδες μέχρι να επηρεαστεί ουσιαστικά η τροπόσφαιρα, όπου διαμορφώνονται οι καιρικές συνθήκες που βιώνουμε.

Το βρετανικό Μετεωρολογικό Γραφείο επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις μιας τέτοιας θέρμανσης μπορεί να εμφανιστούν με καθυστέρηση και δεν οδηγούν πάντοτε σε έντονο ψύχος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η βόρεια Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει ψυχρότερες και ξηρότερες συνθήκες, ενώ η νότια Ευρώπη να επηρεαστεί από ηπιότερο, πιο υγρό και ανεμώδη καιρό.

Οι επόμενες προγνώσεις θα δείξουν τι θα συμβεί

Προς το παρόν, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να επιτρέπουν την ασφαλή πρόβλεψη ψυχρής εισβολής ή χιονοπτώσεων στην Ελλάδα εξαιτίας της συγκεκριμένης διαταραχής.

Οι τελευταίες ενδείξεις αποτελούν ένα αξιοσημείωτο προγνωστικό σήμα, όχι όμως μια οριστική πρόγνωση για τον χειμώνα. Το ενδεχόμενο παραμόρφωσης της πολικής δίνης και πρόωρης αντιστροφής των στρατοσφαιρικών ανέμων στις αρχές Νοεμβρίου θα αξιολογηθεί εκ νέου με βάση τα επόμενα δεδομένα.

Οι ανανεώσεις των μοντέλων θα δείξουν εάν το ευρωπαϊκό ECMWF διατηρήσει το ίδιο σενάριο, εάν οι υπόλοιπες προσομοιώσεις συγκλίνουν προς αυτή την εξέλιξη και εάν το αμερικανικό μοντέλο παρουσιάσει αντίστοιχη εικόνα.

Μόνο τότε θα μπορεί να εκτιμηθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια εάν πρόκειται για μια παροδική διαταραχή ή για μια σημαντική στρατοσφαιρική θέρμανση που ενδέχεται να επηρεάσει τον καιρό στην Ευρώπη και στην Ελλάδα τις επόμενες εβδομάδες.

“Το διαζύγιο πονάει” Μόλις μαθεύτηκε για την Δανάη Μπάρκα στη συνέντευξή της

Ο Παντελής Τουτουντζής έχει δημιουργήσει το δικό του κανάλι στο Youtube, με τίτλο Make up Stories, και εκεί δημοσιεύει βίντεο από συνεντεύξεις που κάνει σε

Παραγωγός: «Μας ζητάνε 60 ευρώ μεροκάματο ελιάς, με κρουασάν-φρέντο πρωινό και κοτόπουλο μεσημεριανό με μπύρα»

Αίσθηση προκαλεί η καταγγελία ελαιοπαραγωγού για τις απαιτήσεις που, όπως υποστηρίζει, αντιμετωπίζει από εργάτες γης κατά την περίοδο της συγκομιδής της

Ο καρκίνος «χτύπησε» την Ρούλα Πισπιρίγκου: Πού τον έχει, ξεκινάει άμεσα χημειοθεραπείες

Μία συγκλονιστική αποκάλυψη έκανε σήμερα, Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου ο Γιώργος Λιάγκας στην εκπομπή Το Πρωινό του ΑΝΤ1, με τον παρουσιαστή να φανερώνει μία

Παγκόσμιο σoκ: Μόλις μαθεύτηκε η αιτία θανάτου του ηθοποιού του «Breaking Bad» από τι πέθανε στα 34 του, σoκ

Παγκόσμιο σoκ: Μόλις μαθεύτηκε η αιτία θανάτου του ηθοποιού του «Breaking Bad» από τι πέθανε στα 34 του, σoκ

Τα 4 ζώδια που είναι γεννημένοι ηγέτες – Το ένα από αuτά είναι προφανές

Eίναι παθιασμένα με αυτό που κάνουν, θέλουν να είναι οι αρχηγοί και τους ενδιαφέρει να κατακτούν μόνο την πρώτη θέση. Εχουν αρχηγική προσωπικότητα, δεν