Πλασμαφαίρεση: Τι ακριβώς είναι, πότε εφαρμόζεται και ποιο είναι το σοβαρό λάθος που μπορεί να γίνει και να προκαλέσει καρδιακή ανακοπή

Η πλασμαφαίρεση αποτελεί μια διαδικασία κατά την οποία φιλτράρεται το αίμα και απομακρύνονται ουσίες του πλάσματος που μπορεί να συνδέονται με την πρόκληση συγκεκριμένων ασθενειών. Πρόκειται για θεραπευτική μέθοδο που εφαρμόζεται σε επιλεγμένες αιματολογικές, νευρολογικές και ανοσολογικές παθήσεις.

Παρότι θεωρείται καθιερωμένη θεραπεία, η διαδικασία μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στην αρτηριακή πίεση, στους ηλεκτρολύτες και στις ανοσολογικές αντιδράσεις. Σε σπάνιες περιπτώσεις, σοβαρές επιπλοκές μπορούν να εξελιχθούν ακόμη και σε καρδιακή ανακοπή.

Τι ακριβώς είναι η πλασμαφαίρεση

Κατά την πλασμαφαίρεση διαχωρίζεται το πλάσμα, δηλαδή το υγρό τμήμα του αίματος, από τα αιμοσφαίρια.

Στην περίπτωση της θεραπευτικής ανταλλαγής πλάσματος, το πλάσμα που αφαιρείται απορρίπτεται και αντικαθίσταται συνήθως από διάλυμα αλβουμίνης, πλάσμα δότη ή άλλο κατάλληλο υγρό. Στη συνέχεια, τα αιμοσφαίρια επιστρέφουν στον οργανισμό.

Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται γρήγορα ουσίες που μεταφέρονται μέσω του πλάσματος, όπως αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα και μη φυσιολογικές πρωτεΐνες.

Η συγκεκριμένη θεραπεία, ωστόσο, δεν αντιμετωπίζει συνήθως την υποκείμενη νόσο. Για τον λόγο αυτό συχνά συνδυάζεται με άλλες θεραπείες, οι οποίες στοχεύουν στον έλεγχο της παραγωγής των συγκεκριμένων ουσιών.

Σε ποιες παθήσεις εφαρμόζεται

Η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος έχει καθιερωθεί ιδιαίτερα στην αντιμετώπιση αιματολογικών και νευρολογικών παθήσεων.

Οι βασικές ενδείξεις περιλαμβάνουν:

• τη θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα (TTP),
• το σύνδρομο Guillain-Barré,
• τη χρόνια φλεγμονώδη απομυελινωτική πολυριζονευροπάθεια,
• την οξεία σοβαρή μυασθένεια gravis.

Η μέθοδος μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις συμπτωματικής υπεργλοιότητας που οφείλεται σε μη φυσιολογικές ανοσοσφαιρίνες, καθώς και σε επιλεγμένες αυτοάνοσες, νεφρικές και μεταμοσχευτικές παθήσεις.

Ο ρόλος της θεραπείας ανά περίπτωση

Η χρησιμότητα της πλασμαφαίρεσης διαφοροποιείται ανάλογα με την πάθηση.

Στη θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα αποτελεί επείγουσα θεραπεία και μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.

Σε ασθενείς με σύνδρομο Guillain-Barré και σοβαρή μυασθένεια gravis μπορεί να συμβάλει στην ταχεία απομάκρυνση παθογόνων αντισωμάτων.

Σε άλλες παθήσεις, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ορισμένες υποτροπές της σκλήρυνσης κατά πλάκας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένους ασθενείς, όταν η θεραπεία πρώτης γραμμής δεν έχει αποδώσει.

Πώς μπορεί να συνδεθεί με καρδιακή ανακοπή

Η καρδιακή ανακοπή αποτελεί σπάνια επιπλοκή της πλασμαφαίρεσης και όχι αναμενόμενη συνέπεια της διαδικασίας.

Σε περίπτωση που εμφανιστεί, μπορεί να εμπλέκονται διαφορετικοί μηχανισμοί.

Σοβαρή υπόταση

Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς είναι η σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης.

Οι μεταβολές στον όγκο του αίματος που κυκλοφορεί ή οι αντιδράσεις στα υγρά που χρησιμοποιούνται για την αντικατάσταση του πλάσματος μπορούν να προκαλέσουν απότομη υπόταση.

Εάν η πτώση της πίεσης γίνει πολύ έντονη και επηρεάσει την αιμάτωση της καρδιάς, μπορεί να προκληθεί καρδιαγγειακή κατάρρευση.

Υπασβεστιαιμία από το κιτρικό

Ένας ακόμη σημαντικός μηχανισμός αφορά την υπασβεστιαιμία που προκαλείται από το κιτρικό.

Το κιτρικό χρησιμοποιείται συνήθως για να αποτρέπεται η πήξη του αίματος στο εξωσωματικό κύκλωμα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Παράλληλα, όμως, δεσμεύει το ιονισμένο ασβέστιο.

Μια σημαντική μείωση των επιπέδων ασβεστίου μπορεί αρχικά να προκαλέσει συμπτώματα όπως μυρμήγκιασμα ή μυϊκές κράμπες. Σε περίπτωση σοβαρής υπασβεστιαιμίας, όμως, μπορεί να επηρεαστεί η συστολή της καρδιάς και να προκληθούν επικίνδυνες αρρυθμίες.

Αλλεργικές και αναφυλακτοειδείς αντιδράσεις

Σοβαρές αλλεργικές ή αναφυλακτοειδείς αντιδράσεις στο πλάσμα ή σε άλλα συστατικά που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε υπόταση, αναπνευστική δυσκολία και τελικά καρδιαγγειακή κατάρρευση.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης σε άτομα που λαμβάνουν αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης. Σε ορισμένες διαδικασίες πλασμαφαίρεσης έχουν καταγραφεί σε αυτούς τους ασθενείς αντιδράσεις όπως έξαψη, βραδυκαρδία και έντονη υπόταση.

Τα διαθέσιμα μητρώα ασφαλείας επιβεβαιώνουν ότι μπορεί να εμφανιστούν αρρυθμία, ασυστολία και καρδιακή ανακοπή. Ωστόσο, τα σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάντα παραμένουν ασυνήθιστα σε σύγκριση με ηπιότερες ανεπιθύμητες επιδράσεις, όπως η χαμηλή αρτηριακή πίεση, το μυρμήγκιασμα, η ναυτία και τα αλλεργικά συμπτώματα.

Πώς περιορίζεται ο κίνδυνος

Πριν από την έναρξη της θεραπείας, οι ασθενείς αξιολογούνται από την ιατρική ομάδα, ενώ κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής παρακολουθούνται η αρτηριακή πίεση, ο σφυγμός και τυχόν συμπτώματα.

Οι γιατροί μπορούν να ελέγχουν τα επίπεδα των ηλεκτρολυτών, να προσαρμόζουν τη ροή ή το υγρό αντικατάστασης και να χορηγούν ασβέστιο όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Εάν εμφανιστεί σοβαρή αντίδραση, η διαδικασία μπορεί να διακοπεί.

Σημαντική θεωρείται και η επανεξέταση της φαρμακευτικής αγωγής του ασθενούς, ιδιαίτερα όταν κάποια φάρμακα ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο υποτασικών αντιδράσεων.

Πλασμαφαίρεση και αιμοκάθαρση: Δεν είναι το ίδιο

Η πλασμαφαίρεση δεν ταυτίζεται με την αιμοκάθαρση.

Η αιμοκάθαρση χρησιμοποιείται κυρίως για την απομάκρυνση αποβλήτων και περίσσειας υγρών από τον οργανισμό, όταν οι νεφροί δεν μπορούν να επιτελέσουν αποτελεσματικά αυτή τη λειτουργία.

Αντίθετα, η ανταλλαγή πλάσματος στοχεύει στην απομάκρυνση συγκεκριμένων ουσιών που βρίσκονται στο πλάσμα και συνδέονται με συγκεκριμένες ασθένειες.

Μπορεί η ανακοπή να συμβεί χωρίς προειδοποίηση;

Η επιδείνωση της κατάστασης μπορεί να είναι ταχεία. Ωστόσο, πριν από ένα σοβαρό περιστατικό μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως πτώση της αρτηριακής πίεσης, δυσκολία στην αναπνοή, μυρμήγκιασμα, μυϊκοί σπασμοί ή μη φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός.

Για τον λόγο αυτό η συνεχής κλινική παρακολούθηση κατά τη διάρκεια της διαδικασίας θεωρείται απαραίτητη.

Ποιοι ασθενείς χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή

Στενότερη παρακολούθηση μπορεί να χρειάζονται άτομα που είναι ιατρικά ασταθή, πάσχουν από καρδιαγγειακή νόσο, έχουν προδιάθεση για υπόταση ή εμφανίζουν διαταραχές των ηλεκτρολυτών.

Αυξημένη προσοχή μπορεί επίσης να απαιτείται σε ασθενείς στους οποίους χρησιμοποιείται πλάσμα δότη.

Πόσο διαρκεί μια συνεδρία

Μια συνεδρία ανταλλαγής πλάσματος διαρκεί συνήθως αρκετές ώρες. Η ακριβής διάρκεια, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλες τις περιπτώσεις, καθώς εξαρτάται από την τεχνική που χρησιμοποιείται και την κατάσταση του ασθενούς.

Συμπέρασμα

Η πλασμαφαίρεση αποτελεί καθιερωμένη θεραπευτική μέθοδο για επιλεγμένες αιματολογικές, νευρολογικές και ανοσολογικές διαταραχές.

Η καρδιακή ανακοπή είναι σπάνια επιπλοκή, όμως σοβαρή υπόταση, υπασβεστιαιμία που σχετίζεται με το κιτρικό, αρρυθμίες ή σοβαρές αντιδράσεις κατά τη χορήγηση των υγρών μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για καρδιαγγειακή κατάρρευση.

Η σωστή επιλογή των ασθενών και η συνεχής παρακολούθησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας αποτελούν βασικά στοιχεία για την ασφαλή εφαρμογή της θεραπείας.

Πλασμαφαίρεση: Τι είναι, πότε εφαρμόζεται και πώς μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανακοπή

Η πλασμαφαίρεση είναι μια ιατρική διαδικασία κατά την οποία το αίμα περνά από ειδική επεξεργασία, με στόχο την απομάκρυνση ουσιών από το πλάσμα που μπορεί να

«Σβήνω σώστε με» – Τι είναι η θεραπεία πλασμαφαίρεσης που πήγε να κάνει στο Κολωνάκι ο Γιώργος Μαζωνάκης

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος έχει βρεθεί η πλασμαφαίρεση, μετά τις πληροφορίες ότι ο Γιώργος Μαζωνάκης φέρεται να είχε μεταβεί σε ιδιωτικό ιατρείο στο

Ανατροπή στην υπόθεση Μαζωνάκη με την πλασμαφαίρεση – Μόλις έγινε γνωστό για τους γιατρούς

Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στην έρευνα για τις συνθήκες θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη, καθώς νέα ευρήματα της Ελληνικής Αστυνομίας φέρονται να δημιουργούν

Γιώργος Μαζωνάκης: Τι φώναξε στο Κολωνάκι λίγο πριν μεταφερθεί στο νοσοκομείο;

Σε βαθύ πένθος και σοκ έχει βυθιστεί η Ελλάδα μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, σε ηλικία μόλις 54 ετών. Ο αγαπημένος λαϊκός καλλιτέχνης έφυγε

Μαρτυρία σοκ για Μαζωνάκη: «Το Σάββατο το απόγευμα έτρωγε σε μαγαζί στην Κηφισιά μαζί με άλλους 3 και λιποθύμησε πάνω στο τραπέζι…»

Νέα στοιχεία έρχονται στο φως μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, ο οποίος προκάλεσε πανελλήνιο σοκ με την απώλειά του. Μια νέα μαρτυρία που παρουσιάστηκ