ΜΑΥΡΑ ΜΑΝΤΑΤΑ ΚΑΙ ΣΟΚ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ – ΜΟΛΙΣ ΜΑΘΕΥΤΗΚΑΝ ΤΑ ΠΟΛΥ ΔΥΣΑΡΕΣΤΑ

Οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα, οι οποίες αποτελούν σχεδόν το σύνολο του επιχειρηματικού κόσμου, αντιμετωπίζουν μια πρωτοφανή οικονομική κρίση λόγω της εκτίναξης του κόστους ενέργειας και των πρώτων υλών.

Τα νούμερα είναι αμείλικτα: οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα αντιπροσωπεύουν το 99,9% του συνόλου των επιχειρήσεων, αριθμώντας πάνω από 818.000 μονάδες (εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2024, που παραθέτει ο ΟΟΣΑ). Παρά την καθοριστική συμβολή τους στην απασχόληση και τη κοινωνική συνοχή, οι επιχειρήσεις αυτές αντιμετωπίζονται ως «δεύτερης κατηγορίας» παραγωγοί.

Η πρόσφατη απόφαση για της βιομηχανίας με κονδύλια ύψους έως 95 εκατομμυρίων ευρώ, αφήνει εκτός τους βιοτέχνες, τους επαγγελματίες της γειτονιάς και τα εργαστήρια παραγωγής.

H ανισότητα των μέτρων

Το ενεργειακό κόστος δεν κάνει διακρίσεις ανάμεσα σε ένα μεγάλο εργοστάσιο και ένα βιοτεχνικό εργαστήριο. Η ηλεκτρική ενέργεια, το φυσικό αέριο και τα καύσιμα αποτελούν την πρώτη ύλη λειτουργίας για χιλιάδες επαγγελματίες. Οι φούρνοι της γειτονιάς, τα εργαστήρια ζαχαροπλαστικής, τα μικρά μηχανουργεία, τα τυπογραφεία, τα καθαριστήρια, τα ξυλουργεία και οι μονάδες επεξεργασίας τροφίμων δεν διαθέτουν διακόπτη που μπορεί να κατέβει χωρίς να επηρεαστεί η παραγωγή.

Η διαφορά όμως έγκειται στις αντοχές και στη διαπραγματευτική ισχύ. Αντίθετα με τους μεγάλους ομίλους, οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν την οικονομική επιφάνεια για να διαπραγματευτούν ευνοϊκότερα τιμολόγια με τους προμηθευτές ενέργειας, ούτε την ευκολία πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό για άμεσες επενδύσεις ενεργειακής αναβάθμισης ή αυτοπαραγωγής.

Το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας, με αφορμή την κυβερνητική ανακοίνωση για τη στήριξη της βιομηχανίας, έναντι του αυξημένου ενεργειακού κόστους, ζητά την άμεση λήψη αντίστοιχων μέτρων για τις ενεργοβόρες μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Το ΒΕΑ, «αξιολογεί θετικά την ενίσχυση της ελληνικής βιομηχανίας, καθώς η μείωση του κόστους ενέργειας αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την ανταγωνιστικότητα της παραγωγής».

Όμως, «η επιλεκτική στήριξη συγκεκριμένων παραγωγικών κλάδων, χωρίς αντίστοιχη πρόβλεψη για την ενεργοβόρα βιοτεχνία, αφήνει ακάλυπτες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα με σαφώς μικρότερες οικονομικές αντοχές».

«Λουκέτο» σε 1.500 αρτοποιεία σε 36 μήνες

Ο κλάδος της παραδοσιακής αρτοποιίας αποτελεί το πιο εκκωφαντικό και δραματικό παράδειγμα αυτής της κρίσης. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Ομοσπονδίας Αρτοποιών Ελλάδος, περισσότερα από 1.500 παραδοσιακά αρτοποιεία έχουν βάλει οριστικό «λουκέτο» μέσα στην τελευταία τριετία. Εάν δε συνυπολογιστούν και τα συνοδευτικά εργαστήρια ζαχαροπλαστικής, ο αριθμός των επιχειρήσεων που εξαφανίστηκαν από τον επιχειρηματικό χάρτη προσεγγίζει τις 3.000.

«Τα αρτοποιεία δεν έκλεισαν ούτε στον πόλεμο», ήταν η δραματική φράση της ηγεσίας του κλάδου (Ομοσπονδία Αρτοποιών Ελλάδος), συμπυκνώνοντας το μέγεθος της καταστροφής. Οι φούρνοι της γειτονιάς βλέπουν το λειτουργικό τους κόστος να καλπάζει. Η μόνη ενεργειακή επιβάρυνση αντιπροσωπεύει πλέον το 35% έως 40% των συνολικών εξόδων μιας τέτοιας επιχείρησης, ενώ ταυτόχρονα οι τιμές των πρώτων υλών καταγράφουν συνεχή άνοδο της τάξεως του 10% με 15%.

Με τις τιμές των καυσίμων και του ρεύματος να κινούνται σε δυσθεώρητα ύψη, οι αρτοποιοί βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε ένα αδιέξοδο δίλημμα:

• Να απορροφήσουν οι ίδιοι το αυξημένο κόστος, εξανεμίζοντας κάθε περιθώριο κέρδους και οδηγούμενοι με μαθηματική ακρίβεια στη χρεοκοπία.
• Να μετακυλήσουν την αύξηση στην τιμή του ψωμιού και των βασικών αγαθών, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους ήδη γονατισμένους καταναλωτές και βλέποντας τον τζίρο τους να συρρικνώνεται δραματικά.

Η μάχη της επιβίωσης για τις επιχειρήσεις

Πέρα από το ενεργειακό «ηλεκτροσόκ», οι παραδοσιακοί παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι και με αθέμιτες συνθήκες ανταγωνισμού. Η μάχη για τη διατήρηση των παραδοσιακών παραγωγικών δομών απέναντι στην βιομηχανοποιημένη παραγωγή και τα μεγάλα κανάλια διανομής καθίσταται άνιση.

Οι εκπρόσωποι της αγοράς ζητούν ξεκάθαρους κανόνες και διαφάνεια, ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει ακριβώς τι αγοράζει: αν πρόκειται για φρέσκο προϊόν που ζυμώθηκε και ψήθηκε στο παραδοσιακό εργαστήριο της γειτονιάς ή για κατεψυγμένο προϊόν βιομηχανικής αναδιάταξης. Η προστασία της τεχνογνωσίας και της τοπικής παραγωγής αποτελεί ζήτημα επιβίωσης όχι μόνο για τους ίδιους τους επαγγελματίες, αλλά και για την ποιότητα της διατροφής του συνόλου της κοινωνίας.

Κραυγή αγωνίας από τα επιμελητήρια: Τι ζητά η αγορά

Η διοίκηση του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (ΒΕΑ) και οι εκπρόσωποι των παραγωγικών φορέων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου προς την κυβέρνηση και τα αρμόδια υπουργεία. Όπως επισημαίνουν, η απώλεια της μικρής παραγωγικής υποδομής είναι μια μη αναστρέψιμη διαδικασία. Όταν ένα βιοτεχνικό εργαστήριο ή ένας φούρνος κλείσει, η τεχνογνωσία δεκαετιών και οι θέσεις εργασίας που χάνονται δεν αναπληρώνονται εύκολα.

Για να αποτραπεί ένα νέο, σαρωτικό κύμα «λουκέτων» στην αγορά, οι εκπρόσωποι των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων καταθέτουν δέσμη άμεσων και ουσιαστικών αιτημάτων:

• Άμεση στοχευμένη επιδότηση: Επέκταση της ενεργειακής ενίσχυσης και κάλυψη των ενεργοβόρων μικρών και πολύ μικρών βιοτεχνικών επιχειρήσεων που παραμένουν εκτός των υφιστάμενων κυβερνητικών σχεδίων.
• Δίκαια και διαφανή κριτήρια: Θέσπιση επιλεξιμότητας με βάση την πραγματική κατανάλωση ενέργειας και το ποσοστό συμμετοχής της ενεργειακής δαπάνης στο συνολικό λειτουργικό κόστος.
• Άμεση καταβολή χωρίς γραφειοκρατία: Απλοποίηση των διαδικασιών ένταξης, ώστε οι ενισχύσεις να φτάνουν γρήγορα στα ταμεία των επιχειρήσεων, χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια που καθυστερούν την υποστήριξη.
• Προσαρμοσμένα προγράμματα εξοικονόμησης: Σχεδιασμός ειδικών προγραμμάτων αυτοπαραγωγής (όπως πράσινη ενέργεια και φωτοβολταϊκά) με ουσιαστική χρηματοδότηση, προσαρμοσμένα στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των μικρών βιοτεχνιών.
• Θεσμικός διάλογος: Ουσιαστική συμμετοχή των επιμελητηρίων στον σχεδιασμό των μέτρων, ώστε οι πολιτικές να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.

Η ελληνική οικονομία δεν μπορεί να ευημερήσει αν το 99,9% των επιχειρήσεών της αφεθεί στη μοίρα του. Η «επιλεκτική στήριξη» δημιουργεί επικίνδυνες στρεβλώσεις και επιταχύνει την συγκέντρωση της αγοράς σε λίγους ισχυρούς παίκτες, καταστρέφοντας τον ιστό των τοπικών κοινωνιών.

Οι βιοτέχνες, οι αρτοποιοί και οι μικροί επαγγελματίες δεν ζητούν προνομιακή μεταχείριση· ζητούν ίση μεταχείριση και τη δυνατότητα να συνεχίσουν να παράγουν, να προσφέρουν θέσεις εργασίας και να κρατούν ζωντανές τις γειτονιές.